--- title: "Rodekoolsap als indicator: zuur of base testen" description: "Maak een rodekoolsap indicator: het paarse sap wordt roze van azijn en groen van baking soda. Met kleurenkaart, zelfgemaakt indicatorpapier en uitleg." source_name: "Game Tailors" source_url: "https://extreemtekenen.nl/proefjes/rodekoolsap-indicator/" site_home: "https://extreemtekenen.nl/" source_description: "De teken-app waarin het papier echt is. Geen reclame, geen accounts, geen gegevens." locale: "nl" legal: - "Game Tailors · Schieweg 15Y-40, 2627 AN Delft (NL)" - "KvK 92437702 · VAT NL866044474B01" - "info@gametailors.com · +31 6 4227 5919" copyright: "© 2026 Game Tailors" published_at: "2026-10-24T00:45:37.825Z" modified_at: "2026-10-24T01:16:54.901Z" --- # Rodekoolsap als indicator: zuur of base testen ## Een paars sapje dat zuur en base uit elkaar houdt Rodekoolsap is een natuurlijke pH-indicator. De paarse kleurstof wordt roze tot rood in een zuur zoals azijn of citroensap, blijft paars als iets neutraal is, en wordt blauw en dan groen in een base zoals baking soda of zeep, omdat de kleurstof van vorm verandert. [Speel in je browser]()[Zelf echt doen](<#for-real>) - Vanaf 6 jaar - 30 minuten - Een volwassene doet het hete water ![Geschilderde illustratie: de schilder schenkt paars rodekoolsap in een rij glazen die van roze via paars en blauw naar groen kleuren, met een citroen en baking soda.]() ## In het kort Leeftijd 6 tot 10 jaar \(jongere kinderen vinden schenken en kleuren benoemen prachtig\) Tijd 30 minuten, waarvan 15 tot 20 trekken Troep Gemiddeld: het sap geeft vlekken Volwassene nodig Ja, voor het snijden en het net gekookte water Wat je nodig hebt Een kwart rode kool, glazen en spullen uit de keukenkast \(een euro of twee\) Op het scherm / echt Allebei, behalve bleekwater: alleen op het scherm ## Rodekoolsap in Extreem Tekenen Dit is het paradepaardje van **Extreem Tekenen** \(Extreme Drawing\), en het is allemaal gratis. - Kies in het tabblad **Proefjes** het **Rodekoolsap** en schilder paarse strepen. Druppel **Azijn** op de ene en hij wordt roze. Strooi **Baking soda** op een andere en hij wordt blauw, dan groen. Een beetje **Afwasmiddel** maakt hem blauw tot blauwgroen. - Of open het vak **Tijd** en tik op **In rodekoolsap dopen**: het hele vel trekt paars op en droogt tot je eigen indicatorpapier. Schilder erop met citroensap \(Geheime inkt\), azijn, zeep of baking soda en kijk hoe de kleuren opbloeien. - Leg een **plakje rode kool** en een **plakje citroen** \(Keuken\) naast elkaar en kijk wat er gebeurt waar hun sappen elkaar raken. - **Bleekmiddel** maakt het paars geel en vernielt daarna de kleurstof. Dat blijft op het scherm: test bleekwater nooit thuis. De kleuren volgen de echte kleurenkaart van rode kool, pH-stap voor pH-stap, en ze veranderen live: je kunt een streep van roze terug naar paars en verder naar groen duwen. Ook andere dingen uit de keuken werken als indicator: een veeg mosterd wordt rood met zeep, en thee wordt lichter met citroen. [Speel in je browser]() ![Geschilderde illustratie: de schilder, met een veiligheidsbril op zijn baret, bekijkt een fles die gestreept overschuimt, met rodekoolsap in roze en groene glazen en bruisende baking soda.]() ## De kleurenkaart van rodekoolsap Zet je glazen op een rij van rood naar groen en je hebt de pH-schaal gebouwd. Ongeveer zo: pH 1–3 ### Rood tot roodroze Sterk zuur: veel azijn, citroensap. pH 4–6 ### Roze Zwak zuur: een beetje azijn, bruiswater, appelsap. pH 7 ### Paars Neutraal: kraanwater, melk. pH 8–9 ### Blauw Zwakke base: eiwit, een beetje zeep. pH 10 ### Blauwgroen Zeepsop, baking soda opgelost in water. pH 11–12 ### Groen Veel baking soda in een klein beetje water. pH 13 ### Geel Bleekwater en andere heel sterke basen. **Alleen op het scherm.** ## Maak en test je rodekoolsap **Wat je nodig hebt** - Een kwart rode kool - Een hittebestendige kan of kom, een waterkoker en een zeef - Zes of meer doorzichtige glazen of potjes, en theelepels - Dingen om te testen: azijn, citroensap, baking soda \(ook zuiveringszout; in België vaak bicarbonaat\) door water geroerd, zeepsop of afwasmiddel, kraanwater, melk - Etiketjes of memoblaadjes - Oude kleren of een schort: het sap geeft vlekken **Nooit testen:** bleekwater \(javel\), ovenreiniger, ontstopper of andere schoonmaakmiddelen. 1. Snijden en laten trekkenEen volwassene snijdt de kool in kleine stukjes, doet ze in de kan en giet er net gekookt water over. 2. Wachten op donkerpaarsLaat het 15 tot 20 minuten staan, tot het water donkerpaars is en afgekoeld. 3. Zeef het sapGiet het door de zeef. Het paarse sap is je indicator; de kool mag in de gft-bak of in de soep. 4. Glazen vullen en beplakkenSchenk in elk glas een paar centimeter sap en zet op elk glas wat je erin gaat testen. Houd één glas zonder iets erbij om mee te vergelijken. 5. Voorspel, en doe het erbijGok per glas een kleur en roer er dan een theelepel van één testding door. Kijk hoe de kleur verandert. 6. Zet ze op een rijZet de glazen op volgorde van rood via paars naar groen. Dat is je eigen pH-schaal. Veiligheid en opruimen Een volwassene doet het mes en het hete water. Test alleen eten en gewone zeep: **bleekwater en andere schoonmaakmiddelen alleen op het scherm** \(bleekwater met azijn maakt giftig chloorgas\). Drink de proefjes niet op. Spoel alles met veel water door de gootsteen. Overgebleven sap blijft een paar dagen goed in de koelkast, of vries het in in een ijsblokjesvorm. ## Maak je eigen indicatorpapier Laat koffiefilters of reepjes keukenpapier weken in sterk rodekoolsap en laat ze plat drogen. Nu heb je paars testpapier, net als **In rodekoolsap dopen** in de app. Schilder erop met een wattenstaafje met citroensap, azijn of water met baking soda, of schrijf een geheime boodschap met citroensap die roze wordt terwijl je schrijft. Doop je het papier twee keer, dan wordt het dieper paars. ### Voor kinderen Het paars in rode kool is een kleurenwisselaar. Zure dingen zoals citroen en azijn maken het roze, en zeepachtige, gladde dingen zoals baking soda en zeep maken het blauw en groen. ## Waarom rodekoolsap van kleur verandert **Voor volwassenen.** De kleur komt van anthocyanen, dezelfde familie kleurstoffen die blauwe bessen, blauwe druiven en de schil van rode uien donker maakt. Een anthocyaanmolecuul neemt waterstofionen op of staat ze af, afhankelijk van hoe zuur zijn omgeving is, en elke vorm absorbeert licht anders: rood in een zuur \(lage pH\), paars rond neutraal \(pH 7\), blauw tot groen naarmate het basischer wordt \(hoge pH\). Bij een heel hoge pH, rond de 13, wordt het geel en begint het molecuul uit elkaar te vallen. Daarom maakt bleekwater het sap eerst geel en dan kleurloos. Zuren en basen meet je op de pH-schaal van 0 tot 14; een indicator is elke stof waarvan de kleur laat zien waar een oplossing op die schaal zit. ## Eerst voorspellen, dan verder proberen ### Meng twee glazen Giet het roze azijnglas in het groene glas met baking soda. Welke kleur krijg je? En wat gebeurt er nog meer? ### Ander paars eten Prak een paar blauwe bessen fijn in water. Verandert dat sap ook van kleur, net als het koolsap? ### Tandpasta of bruiswater? Eerst gokken: zuur of base? Dan testen. ### Zon op je indicatorpapier Geef je rodekoolpapier in de app Een week in de zon. Wat gebeurt er met het paars? ## Rodekoolsap in de klas Indicatoren en de pH-schaal komen officieel pas in de onderbouw van het voortgezet onderwijs \(NaSk/scheikunde\) aan bod; in Vlaanderen in het secundair. Voor groep 7 en 8 is rodekoolsap een prachtige verdieping bij kerndoel 42 natuur en techniek \(onderzoek doen aan materialen\), en het past bij onderzoekend leren: voorspellen, testen, ordenen. Op het digibord laat de app de ene test zien die je in de klas niet kunt doen, bleekwater dat het sap geel maakt, samen met de veiligheidsboodschap dat je bleekwater nooit met een zuur mengt. [Ideeën voor leerkrachten]()[Bleekwater en azijn nooit mengen]() ## Vragen over rodekoolsap als indicator Waarom verandert rodekoolsap van kleur? De paarse kleurstof, een anthocyaan, verandert van vorm afhankelijk van hoe zuur of basisch de omgeving is, en elke vorm heeft een andere kleur: rood en roze in zuren, paars als het neutraal is, blauw en groen in basen. Welke kleur krijgt rodekoolsap met azijn? Roze tot rood. Azijn is een zuur; hoe meer je erbij doet, hoe roder het wordt. Citroensap doet hetzelfde. Welke kleur krijgt rodekoolsap met baking soda? Blauwgroen tot groen. Baking soda \(zuiveringszout, in België vaak bicarbonaat\) is een base; doe je er meer bij, dan wordt het groener. Waarom wordt rodekoolsap geel van bleekwater? Bleekwater is een heel sterke base en vernielt bovendien de kleurstof, dus het sap wordt geel en verbleekt daarna. Probeer het nooit thuis: in Extreem Tekenen zie je het veilig op het scherm. Hoe lang blijft rodekoolsap goed? Een paar dagen in de koelkast in een dichte pot. Wil je het langer bewaren, vries het dan in in een ijsblokjesvorm en ontdooi een blokje als je het nodig hebt, of droog het op papier tot indicatorpapier. ## Nog meer om te proberen ![Geschilderde illustratie: de schilder haalt een hemelsblauw ei uit een pot rodekoolsap, met potten verfbad, een mandje gekleurde eieren en een rode kool.]() ### [Paaseieren kleuren met rode kool]() Met hetzelfde sap kleur je eieren prachtig blauw. Het seizoensrecept. ![Geschilderde illustratie: de schilder giet rode azijn op een hoopje baking soda op een dienblad, dat opbruist tot roze schuim.]() ### [Vulkaan met azijn en baking soda]() Een zuur ontmoet een base en ze bruisen op tot schuim. ![Geschilderde illustratie: de schilder zet een dichte fles bleekwater weg op een hoge plank, de azijn staat op een andere plank, naast een open raam.]() ### [Bleekwater en azijn nooit mengen]() Waarom bleekwater op het scherm blijft, en wat je doet als het toch gebeurt. ## Doop het papier en schilder met zuren Vak Tijd, In rodekoolsap dopen. Pak daarna de azijn en de baking soda uit het tabblad Proefjes. [Speel in je browser]()[Alle proefjes]()