--- title: "Schimmel op brood: proefje in 3 dagen, daarna echt" description: "Schimmel op brood als proefje: zie op het scherm schimmel groeien in 3 dagen, kweek daarna echte broodschimmel in een dicht zakje. Is schimmel gevaarlijk?" source_name: "Game Tailors" source_url: "https://extreemtekenen.nl/proefjes/schimmel-in-3-dagen/" site_home: "https://extreemtekenen.nl/" source_description: "De teken-app waarin het papier echt is. Geen reclame, geen accounts, geen gegevens." locale: "nl" legal: - "Game Tailors · Schieweg 15Y-40, 2627 AN Delft (NL)" - "KvK 92437702 · VAT NL866044474B01" - "info@gametailors.com · +31 6 4227 5919" copyright: "© 2026 Game Tailors" published_at: "2026-10-24T00:45:31.203Z" modified_at: "2026-10-24T05:02:59.277Z" --- # Schimmel op brood: proefje in 3 dagen, daarna echt ## Drie dagen in één tik: kijk hoe het pluis erop komt Schimmel is een levend wezen dat op eten groeit. Zijn sporen zweven overal in de lucht. Valt er een op vochtig eten, dan groeien er draadjes en na een dag of twee zie je een pluizig plekje. Warmte en vocht versnellen het; zout, azijn, de vriezer en de oven houden het tegen. [Speel in je browser]()[Zelf echt doen](<#for-real>) - Vanaf 5 jaar - 3 dagen op het scherm, 1–2 weken echt - Het zakje blijft dicht ![Geschilderde illustratie: de schilder tuurt door een vergrootglas naar brood en een aardbei met pluizige schimmelplekjes, naast een kalender met drie dagen doorgestreept.]() ## In het kort Leeftijd 5 tot 10 jaar Tijd Eén tik op het scherm; echt 1 tot 2 weken, elke dag een minuutje kijken Troep Geen, als de zakjes dicht blijven Volwassene nodig Om het klaar te zetten en om de zakjes ongeopend weg te gooien Wat je nodig hebt Brood, zakjes met ritssluiting, plakband, een stift \(bijna gratis\) Op het scherm / echt Allebei ## Schimmel in Extreem Tekenen Leg in **Extreem Tekenen** \(Extreme Drawing\) wat eten op het papier: een kneep ketchup, een bolletje ijs, een paar plakjes banaan of tomaat, een plakje kaas of een plasje melk \(allemaal in de gratis tabbladen **Keuken** en **Proefjes**\). Open dan het vak **Tijd** en tik op **3 dagen wachten**. Zon en maan razen langs de hemel, en als de dagen voorbij zijn, groeien er schimmelplekken op het eten in vier soorten: blauwgroen, wit pluis, zwarte stippen en oranje. Het volgt dezelfde regels als echte schimmel: - **Het groeit alleen waar eten is.** Kaal papier, verf en waskrijt krijgen hooguit een vaag randje. - **Vocht helpt.** Eten op nat papier beschimmelt sneller. - **Het kost tijd.** Net als echte schimmel duurt het ongeveer een dag voordat je iets ziet, dus na **1 uur wachten** zie je nog niks. - **Zout houdt het tegen.** Strooi met de **Zeef** wat **Zout** op een klodder eten en laat een andere klodder kaal: de gezouten klodder blijft wekenlang schoon. - **Azijn doodt het.** Druppel **Azijn** op een schimmelplek en het pluis sterft af tot een platte, donkere vlek. **Druppels bleekmiddel** doden het en vegen de vlek weg. **In de oven bakken** doodt het ook; **In de vriezer leggen** zet het alleen op pauze. Sluit de app en kom een paar dagen later terug: dan is je vel ook ouder geworden. [Speel in je browser]() ![Geschilderde illustratie: de schilder ruikt aan een citroen achter een aanrecht met ketchup, mosterd, honing, een ei, olie, boter, bloem, zout, hagelslag en een deegroller.]() ## Het schimmelproefje met brood, in dichte zakjes **Wat je nodig hebt** - Drie sneetjes van hetzelfde brood \(brood van de bakker beschimmelt sneller dan voorverpakt brood met conserveermiddel\) - Drie diepvrieszakjes met ritssluiting en plakband - Een watervaste stift - Een paar druppels water, en een beetje azijn voor sneetje drie - Een schriftje om te tekenen, of een telefoon om elke dag een foto door het zakje heen te maken **Belangrijk:** een zakje dat dicht is, gaat **nooit meer open**. Aan het eind gaat het nog steeds dicht in de afvalbak. 1. Schrijf op drie zakjesSchrijf erop: **droog**, **vochtig** en **azijn**, en de datum van vandaag. 2. Maak de sneetjes klaarSneetje één blijft zoals het is. Sprenkel op sneetje twee een paar druppels water. Bestrijk sneetje drie met een beetje azijn. 3. Sluit ze afEen volwassene schuift elk sneetje in zijn zakje, drukt de meeste lucht eruit, sluit de ritssluiting en plakt er plakband overheen. 4. VoorspelWelk sneetje beschimmelt het eerst? En welk het laatst? Schrijf je gok op voordat je de zakjes wegzet. 5. Warm en donker wegzettenZet de zakjes naast elkaar in een warme kast, uit de buurt van eten dat je nog gaat opeten. 6. Kijk elke dag, door het zakje heenTeken of fotografeer wat je ziet. Tel de plekjes en schrijf de kleuren op: wit pluis, blauwgroen, zwarte stipjes. 7. Weggooien, nog steeds dichtNa een of twee weken gooit een volwassene de dichte zakjes meteen in de container buiten. Was je handen nadat je ze hebt vastgehad. Veiligheid Maak de zakjes nooit open, ruik er niet aan en kom niet aan de schimmel: van sporen kun je gaan niezen, piepen bij het ademen of je niet lekker voelen. Heeft iemand in het gezin astma of een schimmelallergie, doe dit proefje dan alleen op het scherm. Houd de zakjes uit de buurt van eten en van kleine kinderen die ze open zouden kunnen maken. ## Is schimmel gevaarlijk? Sommige schimmels zijn nuttig: ze maken het blauw in blauwe kaas en het medicijn penicilline. Andere maken gifstoffen, en hun sporen kunnen allergie en astma opwekken. Je kunt niet zien welke welke is, dus voor alle schimmel op eten geldt: *kijken, niet aankomen*. **En als je per ongeluk een hapje opeet?** De meeste mensen merken niks van een hap beschimmeld brood. Eet niet verder, en gooi de rest van het brood weg: het pluis dat je ziet is alleen de bovenkant van de schimmel, en de draadjes zitten verder in zacht eten dan je kunt zien. Voelt iemand zich daarna niet goed, bel dan de huisarts. ### Wat groeit waar - **Brood:** wit pluis dat zwarte stipjes krijgt \(zwarte broodschimmel\), en blauwgroene plekken - **Fruit:** grijsgroen of wit pluis, vaak beginnend op een plek waar de schil gekneusd is - **Kaas:** blauwgroene of witte plekjes - **Honing en jam:** bijna nooit: daar zit zo veel suiker in dat schimmel er het water niet uit kan halen dat hij nodig heeft. In de app beschimmelt honing ook niet. ### Voor kinderen Schimmel is een piepklein levend wezen dat eten opeet. Zijn zaadjes heten sporen. Ze vliegen rond in de lucht, en als er een op vochtig eten landt, begint hij te groeien, tot je een pluizig plekje ziet. ## Waarom schimmel groeit \(en wat het tegenhoudt\) **Voor volwassenen.** Schimmels zijn micro-organismen uit het rijk van de zwammen \(fungi\), net als gist. Ze verspreiden zich met sporen die zo klein en licht zijn dat ze in bijna alle lucht zitten. Een spore die op eten met genoeg vocht terechtkomt, kiemt en laat een netwerk van fijne draden \(hyfen\) door het eten groeien, dat het onderweg verteert. Pas als de kolonie groot genoeg is, meestal na een dag of twee, zie je hem, en dan maakt hij nieuwe sporen: dat is het gekleurde, pluizige deel. Schimmels zijn opruimers \(afbrekers\): ze breken dood materiaal af en geven het terug aan de bodem. Ze hebben voedsel, water en een geschikte temperatuur nodig, dus alles wat een van die drie weghaalt, remt ze af: zout en suiker trekken het water weg \(zoute haring, jam\), azijn maakt eten te zuur, de vriezer stopt de groei zonder te doden, en koken doodt ze. ## Eerst voorspellen, dan verder proberen In de app duurt elk proefje een paar seconden. Eerst gokken, dan tikken op 3 dagen wachten. ### Met zout of zonder? Twee klodders ketchup, één met zout erop. Welke gaat schimmelen? ### Nat papier of droog? Giet eerst wat water en leg eten op de natte plek en op droog papier. Waar komt de schimmel het eerst? ### Honing of ketchup? Knijp van allebei een klodder op het papier \(ze zitten allebei in de knijpfles in de Keuken\). Maar één ervan gaat schimmelen. Snap je waarom? ### Eerst de vriezer, dan wachten? Leg het vel in de vriezer en tik dan op 3 dagen wachten. Gaat schimmel dood van de kou, of staat hij alleen even op pauze? ## Schimmel in de klas Past bij natuur en techniek, het deel over de levende natuur \(micro-organismen, afbraak en kringlopen\), en bij onderzoekend leren in groep 6 tot 8: één ding veranderen en eerlijk vergelijken. In Vlaanderen past het bij wereldoriëntatie, wetenschap en techniek. De echte broodzakjes hebben een week of langer nodig; met de app heeft de klas in dezelfde les al een uitkomst. Zo testen de leerlingen zout, vocht en kou op het digibord terwijl de echte zakjes dicht op de vensterbank staan. [Ideeën voor leerkrachten]() ## Vragen over schimmel Hoe snel gaat brood schimmelen? Vers bakkersbrood dat warm en een beetje vochtig ligt, krijgt vaak binnen drie tot zeven dagen schimmel. Voorverpakt brood met conserveermiddel kan er een tot twee weken over doen, en brood in de koelkast of vriezer nog veel langer. Waarom schimmelt vochtig brood sneller? Schimmel heeft water nodig om te groeien en om zijn eten te verteren. Een vochtig sneetje geeft sporen alles wat ze nodig hebben, terwijl een heel droog sneetje ze flink afremt. Houdt zout schimmel tegen? Veel zout wel: het trekt het water weg dat schimmel nodig heeft. Daarom blijven gezouten vis en ham goed. Het beetje zout in gewoon brood remt het maar een beetje. In de app houdt zout op eten de schimmel wekenlang weg. Wat gebeurt er als je schimmel eet? Een hapje per ongeluk kan meestal geen kwaad, maar sommige schimmels maken gifstoffen en sporen kunnen allergie opwekken. Eet beschimmeld eten dus nooit expres. Gooi het hele brood weg, en bel de huisarts als iemand zich niet goed voelt. Kun je de schimmel er niet gewoon afsnijden? Bij brood en ander zacht eten niet: de schimmeldraden zitten dieper dan je ziet, dus het hele brood moet weg. Alleen bij harde kaas kun je een plekje ruim wegsnijden. ## Meer over levende dingen en tijd ![Geschilderde illustratie: de schilder sproeit water op tuinkers die in de vorm van een hart opkomt op vochtig keukenpapier, met een zakje zaad en losse zaadjes.]() ### [Tuinkers kweken]() Zaadjes die alleen kiemen zolang ze vochtig zijn, en verwelken als ze uitdrogen. ![Geschilderde illustratie: de schilder met ovenwanten ruikt aan een goudbruin brood, met een bal deeg, een deegroller, een kommetje gist en een krakeling.]() ### [Brood bakken met gist]() Gist is ook een levende schimmel: kijk hoe deeg rijst als het warm is. ![Geschilderde illustratie: de schilder zit gehurkt bij een oven en kijkt hoe een waskrijttekening erin goudbruin roostert, met een ijsblokjesvorm en een citroen.]() ### [Wat gebeurt er als…]() Korte antwoorden op vragen van kinderen zelf, van verf invriezen tot eten laten liggen. ## Sla drie dagen over en kijk wat er groeit Leg eten op het papier, doe op de helft zout en tik op 3 dagen wachten. Stop daarna een sneetje brood in een zakje voor de trage, echte versie. [Speel in je browser]()[Alle proefjes]()