Marmeren met inkt op water: papier marmeren met kinderen

Knutseltechniek

Laat kleur drijven, kam er veertjes in en druk het af

Druppel marmerinkt op een bak water en elke druppel spreidt uit tot een dunne, drijvende kring die de vorige kringen naar buiten duwt. Kam ze met een tandenstoker tot veertjes, leg papier op het water, en het drijvende patroon blijft aan het papier hangen.

Speel in je browser Zelf echt doen

Vanaf 6 jaar
40 minuten
Met een volwassene

Geschilderde illustratie: de schilder tilt een vel papier met een rood, blauw en geel marmerpatroon van een bak met drijvende inkt.

In het kort

Leeftijd

Vanaf 6 jaar (vanaf 4 jaar met veel hulp)

Tijd

40 minuten voor een paar afdrukken, plus drogen

Rommel

Gemiddeld: marmerinkt geeft vlekken

Volwassene nodig

Ja: voor de inkt en de bak water

Je hebt nodig (kosten)

Een setje marmerinkt voor kinderen, een bak, kraanwater, papier

Op het scherm / echt

Allebei

Wat je maakt

Gemarmerd papier zoals de schutbladen van oude boeken: kringen in kringen, of veertjes en visgraten waar je hebt gekamd. Geen twee afdrukken worden hetzelfde.

In Extreem Tekenen

Tabblad Badkamer → Water → Water gieten. Giet een plas op het papier: dat is je marmerbad.
Tabblad Knutselen → Marmerinkt (in de volledige versie): een pipet in de verfkleuren. Tik voor één druppel, houd vast om te blijven druppelen. Op het water spreidt elke druppel meteen uit tot een dun, rond vliesje.
Druppel kleur na kleur op dezelfde plek. Elke nieuwe druppel duwt de vorige naar buiten, tot kringen in kringen, en elke kleur blijft bewaard.
Tabblad Knutselen → Prikken → Tandenstoker (ook in de volledige versie). Trek hem heen en weer door de kringen: hij sleept het vlies als één geheel mee en kamt het tot veertjes en visgraten.
Wachten. Terwijl het water in het papier trekt, zakt het vlies neer waar het ligt, en als het papier bijna droog is trekt het erin: dat is je afdruk.

Probeer ook: een druppel op droog papier (een diepe, felle vlek); het vlies wegduwen met je hand; het vlies van het water tillen met keukenpapier.

Speel in je browser

Geschilderde illustratie: de schilder strooit glitter op een ster van lijm, naast zout op een lijmlijn dat blauwe verf opzuigt, stickers, inktdruppelaars, een sjabloon en plakband.

Echt doen

Zo doe je het echt: de veilige manier voor kinderen

Welke manier we kozen, en waarom. We gebruiken een setje marmerinkt voor kinderen op gewoon water. Die inkt is gemaakt om te drijven en vanzelf uit te spreiden tot kringen, dus je hoeft geen ingedikt bad te koken en niets te verwarmen. Setjes die voor kinderen bedoeld zijn, vooral die op waterbasis, krijg je met zeep van je handen. Marmeren met nagellak of met olieverf en terpentine, wat je online veel ziet, werkt ook, maar geeft sterke dampen van oplosmiddelen en is brandbaar: iets voor volwassenen in een goed geluchte ruimte, niet voor kinderen.

Je hebt nodig

Een setje marmerinkt voor kinderen (liefst op waterbasis)
Een ondiepe bak of ovenschaal die iets groter is dan je papier
Kraanwater, 2–3 cm diep
Tandenstokers of een satéprikker (plak een rij tandenstokers op een strook karton voor een kam)
Gewoon papier of dun karton, op maat van de bak
Stroken krant om het water tussen de afdrukken schoon te maken
Oude kranten om de afdrukken op te laten drogen

Stap voor stap

Vul de bak
Giet er 2–3 cm water in en laat het een minuutje stil worden.
Druppel de kleuren
Houd de pipet vlak boven het water en laat een druppel vallen. Kijk hoe hij uitspreidt tot een kring, en druppel dan de volgende kleur in het midden.
Kam het
Trek een tandenstoker langzaam heen en weer door de kringen voor veertjes. Langzame halen houden het patroon heel; snelle halen breken het.
Leg het papier neer
Houd het papier bij twee hoeken vast, laat één rand op het water zakken en rol de rest erop, zodat er geen lucht onder blijft zitten. Duw het niet onder water.
Optillen en drogen
Til het na een paar seconden bij een hoek op en leg het plat te drogen, met het patroon naar boven.
Maak het water schoon
Trek een strook krant over het water om de overgebleven inkt op te nemen, en begin aan de volgende afdruk.

Variaties om te proberen

Lukt het maken van kringen? Probeer dan deze:

Suminagashi, Japanse ‘drijvende inkt’

Raak het water om en om aan met zwarte inkt en met een kwastje dat in een beetje zeepwater is gedoopt. De zeep duwt de inkt in fijne kringen, heel erg zoals de kringen in de app.

Gekamde patronen

Een kam van tandenstokers op karton geeft in één haal nette rijen visgraten.

Kerstversiering

Knip rondjes uit je gemarmerde papier voor in de kerstboom of als cadeaulabel.

Kleuren van het seizoen

Rood en goud in de herfst, blauw en zilver in de winter, groen en geel in de lente.

In de app of op papier

Op het scherm

Het bad ligt op de bladzijde zelf, dus je tilt geen vel op: het patroon zakt op het papier terwijl het water wegtrekt, en de afdruk verschijnt als het papier droogt. Kringen ontstaan elke keer in de volgorde waarin je druppelt. Water is gratis; de marmerinkt en de tandenstoker zitten in de volledige versie.

Op echt papier

Je legt een schoon vel bovenop en tilt het na een paar seconden op, maakt het water schoon en drukt opnieuw af. Echte inkt zakt soms of spreidt minder ver, afhankelijk van het setje, het water en de grootte van de druppel, dus de eerste afdruk is meestal een proefje.

Waarom de inkt kringen maakt

Water heeft bovenop een soort rekbaar velletje. Marmerinkt is gemaakt om op dat velletje te drijven en heel dun uit te spreiden, dus elke druppel gaat open als een kring en duwt de andere opzij. Het papier pakt de dunne kleur van bovenaf op.

Voor volwassenen. Marmerinkt bevat een dispergeermiddel, een oppervlakteactieve stof, die de oppervlaktespanning verlaagt waar een druppel landt. Daardoor spreidt hij uit tot een heel dun vlies (die trek van lage naar hoge oppervlaktespanning heet het Marangoni-effect) en duwt hij eerdere vliezen naar buiten in concentrische kringen. De vliezen mengen niet met het water eronder of met elkaar, dus een priem sleept ze als één laag mee en de kleuren houden hun randen. Papier dat op het oppervlak wordt gelegd, neemt het vlies op. Marmeren met olie berust op hetzelfde idee, omdat olie en water niet mengen: de kleur blijft bovenop. Het traditionele Turkse ebru gebruikt water dat met een verdikkingsmiddel is ingedikt; suminagashi gebruikt gewoon water.

Probeer hierna: wat denk je dat er gebeurt?

Tien druppels op één plek?

Wat gebeurt er met de eerste kring als je er nog tien kleuren in het midden op druppelt?

Snel of langzaam kammen?

Ziet een snelle haal er anders uit dan een langzame?

Warm of koud water?

Spreidt een druppel op het ene verder uit dan op het andere?

Een druppel afwasmiddel?

Wat doet zeep met kringen die al drijven?

Voor leerkrachten

In de klas

Marmeren past bij kunstzinnige oriëntatie (drukken en patronen) en bij natuur en techniek, kerndoel 42: onderzoek doen aan materialen, hier oppervlaktespanning en drijven. In Vlaanderen sluit het aan bij muzische vorming (beeld) en wetenschap en techniek. Combineer het met het proefje olie en water om te praten over waarom sommige dingen drijven en niet mengen.

Proefje: olie en water Voor leerkrachten

Vragen van ouders

Wat is de makkelijkste manier om met kinderen papier te marmeren?

Marmeren met scheerschuim en kleurstof is het makkelijkst en het goedkoopst. Wil je drijvende kringen en veertjes, dan is een setje marmerinkt voor kinderen op een bak gewoon water de volgende stap.

Kun je marmeren met olie en kleurstof?

Niet echt: kleurstof mengt met het water in plaats van te drijven, en slaolie laat vette, doorschijnende vlekken op papier achter. Inkt die voor marmeren is gemaakt, werkt veel beter.

Is marmeren met nagellak veilig voor kinderen?

Het is een manier voor volwassenen: nagellak geeft sterke dampen van oplosmiddelen en is brandbaar. Marmerinkt die voor kinderen is gemaakt, is de veiligere keuze.

Waarom zakt mijn marmerinkt naar de bodem?

Grote druppels van hoog kunnen door het oppervlak heen breken. Houd de pipet vlak boven het water, gebruik kleine druppels en haal oude inkt weg met krant. Bij sommige setjes moet je een paar druppels van hun eigen hulpmiddel toevoegen, dus lees de gebruiksaanwijzing.

Wat is suminagashi?

Japanse ‘drijvende inkt’: zwarte inkt en een beetje zeepwater worden om en om op gewoon water getipt, zodat fijne kringen ontstaan die je op papier afdrukt. Het is een van de oudste vormen van marmeren.

Druppel kringen op het scherm

Giet een bad, druppel kleur in kleur, kam het met een tandenstoker en kijk hoe de afdruk op het papier zakt.

Speel in je browser Alle technieken