Waterverf voor kinderen: nat-in-nat, vlekken en zout

Schildertechniek

Laat het water het schilderwerk doen

Waterverf is verf die met water meereist. Op nat papier spreidt en mengt hij vanzelf; op droog papier houdt hij een scherpe rand. Tijdens het drogen verzamelt de kleur zich aan de rand, duwen waterdruppels hem weg tot bloemkoolvlekken, en laat zout kleine sterretjes achter.

Speel in je browser Zelf echt doen

Vanaf 4 jaar
15–45 minuten
Goedkope spullen

Geschilderde illustratie: de schilder zet een regenboog in waterverf die uitloopt in nat papier, met waskrijtjes, stiften, een verfdoos en een regenboogtekening van een kind.

In het kort

Leeftijd

Vanaf 4 jaar

Tijd

15–45 minuten

Rommel

Weinig tot gemiddeld

Volwassene nodig

Om water en verf klaar te zetten

Je hebt nodig (kosten)

Een doos waterverf, een zachte kwast, twee potten water, dik papier

Op het scherm / echt

Allebei

Wat je maakt

Eén oefenvel met vier trucjes erop: een zachte lucht nat-in-nat, scherpe vormen op droog papier, zoutsterretjes, en een of twee bloemkoolvlekken. Daarna weten kinderen wat het water gaat doen, en kunnen ze er bewust voor kiezen.

In Extreem Tekenen

Waterverf zit gratis in de tekenbalk, in negen kleuren. Het papier eronder is nagebootst in vakjes van een halve millimeter, elk met eigen vezels en een eigen natheid, dus het gedraagt zich als echt papier:

Elke streek maakt het papier nat. Kleur spreidt uit over natte plekken met rafelige randjes in de vorm van de vezels, en droogt op met een donkerder rand en een zacht geelbruin randje.
Nat-in-nat en nat-op-droog. Schilder in een laag die nog nat is en de kleuren vloeien in elkaar; schilder op droog papier voor scherpe randen.
Bloemkoolvlekken. Water → Druppels (Badkamer) op een drogende laag duwen de kleur naar buiten tot een gerafelde ‘bloemkool’ met een donkere rand.
Zout. Zeef → Zout (Keuken) op natte verf laat lichte sterretjes achter.
Deppen. Druk het Keukenpapier (Badkamer) op een natte laag: het tilt de kleur op in het gewatteerde patroontje van het keukenpapier.
Laag over laag. Dezelfde kleur nog een keer wordt geen modder; een andere kleur eroverheen mengt.
Het papier zelf. Nat papier trekt bij het drogen golvend en wordt nooit meer helemaal vlak. In de vriezer leggen laat veerachtige ijsbloemen groeien in natte verf, en aan de ezel loopt doorweekt papier uit en druipt het van de onderrand.

Alles in dit lijstje is gratis.

Speel in je browser

Geschilderde illustratie: papierstroken en een koffiefilter staan in glazen water, en zwarte stiftstippen zijn uitgelopen in blauwe, roze en gele banden; de schilder kijkt toe.

Echt doen

Zo doe je het echt

Je hebt nodig

Een doos waterverf met napjes (tubes voor oudere kinderen)
Een zachte ronde kwast, maat 8 tot 12
Dik papier: aquarelpapier of stevig tekenpapier
Twee potten water: één om uit te spoelen, één die schoon blijft
Keukenpapier, een snufje keukenzout, afplaktape

Vier trucjes op één vel

Plak het papier vast
Afplaktape rond de randen houdt het vel vlakker tijdens het drogen en geeft een mooi wit randje.
Maak de verf wakker
Druppel een druppel schoon water op elke kleur die je wilt gebruiken en wacht een minuutje.
Een lucht nat-in-nat
Strijk schoon water over de bovenste helft en tip er dan blauw en een beetje geel in. Kijk hoe ze vanzelf uitlopen en mengen.
Vormen nat-op-droog
Schilder op de droge onderste helft een huis, een boot of een vis. De randen blijven scherp.
Zoutsterretjes
Strooi een snufje zout op een plek die nog glanzend nat is. Laat het helemaal drogen en veeg het zout er dan af.
Bloemkolen en wolken
Druppel schoon water in een laag die aan het drogen is maar niet meer kletsnat, voor een bloemkoolvlek. Of druk keukenpapier op de natte lucht voor wolken.

Variaties om te proberen

Herfstbomen

Rood en oranje nat-in-nat voor de bladeren, en als het droog is bruine takken eroverheen.

Sneeuw in de winter

Een blauwe laag nat-in-nat met zout erin gestrooid: de sterretjes lijken op vallende sneeuw.

Melkweg

Donkerblauw en paars nat-in-nat laten vloeien, zout voor de sterren, en een planeet in wit waskrijt eronder verstopt.

Regenboog laten vloeien

Maak een strook papier nat en tip de kleuren van de regenboog naast elkaar. Waar mengen ze?

In de app of op papier

Op het scherm

Bloemkoolvlekken, randjes en zoutsterretjes volgen elke keer dezelfde natuurkunde, en Ongedaan maken is één tik. Je kunt een nat schilderij invriezen voor ijsbloemen, of het aan de ezel zetten en zien hoe het druipt. Alles hier is gratis.

Op echt papier

Het papier doet er meer toe dan de verf: op dun printpapier trekt de kleur erdoorheen en golft het vel. Echte pigmenten kunnen korrelen: ze zakken spikkelig in de structuur van het papier. Dat laat de app niet zien.

Geschilderde illustratie: de schilder druppelt blauwe, roze en gele verf op een ster en een bloem van lijm en zout op donker karton, en de kleur loopt langs het zout.

Waarom waterverf doet wat hij doet

Nat papier is net een spons: de kleur gaat overal heen waar het water gaat. Als een natte plek opdroogt, verdwijnt het water aan de rand het laatst en neemt het kleur mee daarheen, dus de rand wordt donkerder.

Voor volwassenen. Capillaire werking trekt water en pigment langs de papiervezels, en daarom zijn natte randen rafelig en niet rond. Tijdens het drogen verdampt het water aan de rand het snelst, dus stroomt er water naar buiten om dat aan te vullen, en dat neemt pigment mee: het koffievlekeffect (koffiering-effect), oftewel randverdonkering. Een druppel in een half droge laag stroomt uit in de vochtigere verf en duwt het pigment weg tot een bloemkoolvlek met een harde rand. Zout is hygroscopisch en trekt water naar elke korrel, waardoor de verf eromheen in stervormpjes wordt getrokken. Vezels zwellen op als ze nat worden en krimpen ongelijk bij het drogen, dus het vel gaat golven.

Probeer hierna: wat denk je dat er gebeurt?

Kletsnat of vochtig?

Waar loopt een druppel kleur verder uit: op kletsnat papier of op vochtig papier?

Zout op droge verf?

Doet zout nog iets als de verf al droog is?

Tissue of keukenpapier?

Welke tilt meer kleur op, en welke laat een patroontje achter?

Waarom die donkere rand?

Schilder een plasje kleur en kijk hoe het droogt. Waar komt de kleur terecht?

Voor leerkrachten

In de klas

Waterverf past bij kunstzinnige oriëntatie (schildertechnieken met verschillende materialen) en bij natuur en techniek over water, kerndoel 42: onderzoek doen aan materialen (welk papier zuigt water op?) en aan verschijnselen als verdampen. In Vlaanderen sluit het aan bij muzische vorming (beeld) en wetenschap en techniek. Het proefje papierchromatografie laat zien hoe hetzelfde reizende water een kleur uit elkaar haalt.

Papierchromatografie Voor leerkrachten

Vragen van ouders

Welk papier is het best voor waterverf met kinderen?

Aquarelpapier of stevig tekenpapier, ongeveer 200 g/m² of zwaarder. Printpapier golft en scheurt als het nat wordt.

Wat is nat-in-nat schilderen?

Schilderen op papier dat al nat is, zodat de kleuren uitlopen en zacht in elkaar overvloeien. Nat-op-droog, schilderen op droog papier, geeft scherpe randen.

Waarom droogt waterverf donkerder op aan de randen?

Terwijl de verf droogt, stroomt het water naar de rand, waar het het snelst verdampt, en neemt het kleur mee. Dat heet het koffievlekeffect.

Hoe werkt waterverf met zout?

Strooi keukenzout of grof zout op verf die nog glanzend nat is, laat het helemaal drogen en veeg het zout er dan af. Elke korrel laat een licht sterretje achter.

Vanaf welke leeftijd kunnen kinderen met waterverf schilderen?

Vanaf een jaar of 3 à 4, met een dikke kwast en een paar kleuren. Oudere kinderen vinden het leuk om nat-in-nat, bloemkoolvlekken en zout zelf te sturen.

Schilder nat-in-nat op het scherm

Maak een bloemkoolvlek, strooi zoutsterretjes, dep een wolk en vries een nat schilderij in. Pak daarna de echte verfdoos erbij.

Speel in je browser Alle technieken