Pasta do zębów dla słonia: bezpieczny eksperyment w domu

Eksperyment kuchenny

Ciepły wąż z piany, który nie chce się skończyć

Pasta do zębów dla słonia to butelka, z której wylewa się gruba kolumna piany. Drożdże sprawiają, że woda utleniona bardzo szybko rozpada się na wodę i tlen, płyn do naczyń łapie tlen w bańki, a reakcja oddaje ciepło, więc piana jest ciepła.

Graj w przeglądarce Zrób to naprawdę

Od 5 lat
15 minut
Wlewa dorosły

Malowana ilustracja: z butelki na tacy wylewa się gruby wąż piany w różowe, żółte, niebieskie i białe paski, a zdumiony malarz w goglach odchyla się do tyłu.

W skrócie

Wiek

5–10 lat (dzieci mieszają drożdże, wodą utlenioną zajmuje się dorosły)

Czas

15 minut i 5 minut sprzątania

Bałagan

Średni: piana na tacce

Dorosły

Tak, a wszyscy w pobliżu w okularach ochronnych

Potrzebujesz

Woda utleniona 3%, suche drożdże, płyn do naczyń, butelka (kilka złotych)

Na ekranie / naprawdę

Oba (naprawdę: tylko domowa wersja z wodą utlenioną 3%)

Pasta do zębów dla słonia w Ekstremalnym Rysowaniu

W grze Ekstremalne Rysowanie (Extreme Drawing) otwórz zakładkę Eksperymenty (za darmo), stuknij Erupcje i wybierz Pasta dla słonia. Potem stuknij w kartkę tam, gdzie ma stać butelka.

Przez mniej więcej cztery i pół sekundy z szyjki butelki wypycha się gruby, pasiasty wąż z piany (różowy, żółty, niebieski i biały). Kołysze się w losową stronę i piętrzy bańkami. Miejsce pod butelką robi się ciepłe, tak jak w prawdziwej butelce.

Piana zachowuje się jak piana: płynie i rozlewa się, potem powoli opada i zostawia paski jako plamy w papierze. Przechyl kartkę (albo maluj przy sztaludze), a spłynie w dół. Klepnij ją ręką, młotkiem albo żelazkiem, a bańki pękną.

Bez okularów, bez wody utlenionej, bez sprzątania: odpal tyle butelek, ile chcesz, a potem zrób jedną naprawdę.

Graj w przeglądarce

Malowana ilustracja: malarz z goglami na berecie przygląda się butelce, z której wylewa się pasiasta piana; obok sok z czerwonej kapusty w różowej i zielonej szklance i musująca soda oczyszczona.

Zrób to naprawdę

Bezpieczna wersja domowa

Potrzebujesz

100–120 ml wody utlenionej 3%, czyli zwykłej buteleczki z apteki. Nigdy nic mocniejszego.
1 łyżkę (jedną saszetkę) suchych drożdży
3 łyżki ciepłej wody
1 łyżkę płynu do mycia naczyń
Kilka kropli barwnika spożywczego (nieobowiązkowo)
Czystą plastikową butelkę 0,5 l i lejek
Tackę albo głęboką blachę do pieczenia, która złapie pianę
Okulary ochronne dla wszystkich w pobliżu i rękawiczki dla dorosłego

Wodę utlenioną wlewa dorosły. Dzieci mieszają drożdże, dodają kolor i zgadują, co się stanie.

Przygotuj tackę
Postaw butelkę na tacce, na dworze albo na kuchennym blacie, który łatwo wytrzeć. Wszyscy zakładają okulary.
Dorosły wlewa wodę utlenioną
Przez lejek dorosły wlewa do butelki wodę utlenioną, a potem płyn do naczyń. Dziecko może dodać kilka kropli barwnika, a dorosły delikatnie zamiesza butelką.
Obudź drożdże
W małym kubeczku dziecko przez mniej więcej 30 sekund miesza drożdże z ciepłą wodą, aż powstanie gładka, rzadka papka. To bezpieczne zadanie dla małych rąk.
Zgadnij
Jak wysoko urośnie piana? Będzie gorąca czy zimna? Zaznacz kreską na kawałku tektury, jak myślisz.
Wlej i odsuń się
Dorosły wlewa papkę z drożdży do butelki przez lejek, zabiera lejek i wszyscy robią krok do tyłu.
Patrz, a potem poczuj ciepło
Piana wypycha się przez mniej więcej minutę. Kiedy przestanie, dorosły może pozwolić dzieciom zbliżyć dłoń do butelki, żeby poczuły, że jest ciepła.
Posprzątaj
Dorosły spłukuje pianę i resztę z butelki do zlewu dużą ilością wody. Wszyscy myją ręce.

Dla dzieci

Woda utleniona jest pełna tlenu, który chce się wydostać. Drożdże pomagają mu uciec cały naraz, a płyn do naczyń łapie go w bańki, i wychodzi wielki, ciepły wąż z piany.

Skąd piana (i dlaczego jest ciepła)

Dla dorosłych. Nadtlenek wodoru (H₂O₂), czyli woda utleniona, sam z siebie powoli rozkłada się na wodę i tlen: 2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂. Drożdże zawierają enzym, katalazę, który ogromnie to przyspiesza. To katalizator: przyspiesza reakcję, sam się nie zużywając. Płyn do naczyń łapie nagły przypływ tlenu w miliony baniek, więc gaz wychodzi jako piana, zamiast ulecieć w powietrze. Rozkład nadtlenku oddaje energię w postaci ciepła, więc to reakcja egzotermiczna, co czuć na butelce. Przy wodzie utlenionej 3% piana jest ciepła, nie gorąca. Tlen to nowa substancja, której wcześniej w butelce nie było, a zmiany nie da się cofnąć: po tym poznajemy reakcję chemiczną.

Zgadnij, a potem spróbuj dalej

Zmieniaj jedną rzecz naraz i zgaduj, zanim wlejesz.

Bez płynu do naczyń?

Pomiń płyn. Zobaczysz musowanie, ale prawie bez piany. Gdzie podział się tlen?

Zimna woda do drożdży?

Wymieszaj drożdże z zimną wodą zamiast ciepłej. Czy piana wychodzi wolniej?

Szeroki słoik czy wąska butelka?

Te same ilości w słoiku po dżemie. Czy wąska szyjka daje wyższego węża?

Co powie sok z kapusty?

W aplikacji przed erupcją użyj Zanurz w soku z kapusty (zakładka Czas). Piana jest lekko zasadowa, więc fiolet robi się trochę bardziej niebieski.

Dla nauczycieli

Pasta do zębów dla słonia w klasie

Nowy gaz, ciepło i brak odwrotu: pasuje do obserwowania i opisywania zmian w edukacji przyrodniczej w klasach 1–3 i na przyrodzie w klasie 4, a starszym uczniom zapowiada to, co wraca na chemii od klasy 7 (reakcja chemiczna, katalizator, reakcja egzotermiczna). Najpierw pokaż wersję z aplikacji na tablicy interaktywnej, żeby cała klasa widziała z bliska, a potem zrób jedną butelkę jako pokaz nauczyciela, w okularach ochronnych.

Pomysły dla nauczycieli

Pytania o pastę do zębów dla słonia

Czy pasta do zębów dla słonia jest bezpieczna dla dzieci?

Wersja domowa jest bezpieczna, jeśli wodą utlenioną 3% zajmuje się dorosły, wszyscy mają okulary ochronne i nikt nie dotyka piany, dopóki dorosły nie pozwoli. Dzieci mogą bezpiecznie mieszać drożdże i dodawać kolor. Nigdy nie używaj mocniejszego nadtlenku.

Czy można zrobić pastę do zębów dla słonia bez wody utlenionej?

Nie tę prawdziwą reakcję: to z wody utlenionej pochodzi tlen. Pianę bez wody utlenionej da soda oczyszczona z octem i odrobiną płynu do naczyń. Też się pieni, tylko dwutlenkiem węgla zamiast tlenem, i nie robi się ciepła.

Dlaczego pasta do zębów dla słonia jest ciepła?

Rozkład nadtlenku wodoru na wodę i tlen oddaje energię w postaci ciepła, czyli to reakcja egzotermiczna. Przy wodzie utlenionej 3% z apteki piana i butelka są ciepłe, nie gorące.

Skąd nazwa pasta do zębów dla słonia?

Bo gęsta piana wyciskana z butelki wygląda jak pasta wychodząca z tubki tak dużej, że pasowałaby słoniowi.

Co zrobić z pianą po eksperymencie?

Niech dorosły spłucze ją do zlewu dużą ilością wody. To głównie woda, płyn do naczyń, drożdże i bańki tlenu, ale może w niej zostać trochę wody utlenionej, więc nie służy do zabawy ani próbowania.