Çamaşır suyu ve sirke karıştırmak: ne olur? Asla!

Güvenlik

Asla buluşmaması gereken iki temizlik ürünü

Çamaşır suyunu asla sirkeyle karıştırmayın: birlikte gözleri, burnu ve boğazı yakan, ciğerlere zarar verebilen klor gazı çıkarırlar. Tuz ruhu ve limon için de aynısı geçerli. Olursa herkesi hemen temiz havaya çıkarın, sonra 114 UZEM'i arayın.

Olursa ne yapılır?Ekranda güvenle gör

Yalnızca ekranda
Deney tarifi yok

Elle boyanmış illüstrasyon: ressam kapağı kapalı çamaşır suyu şişesini yüksek bir rafa kaldırıyor; sirke başka bir rafta duruyor, yanında açık bir pencere.

Çamaşır suyu sirkeyle karışırsa

Çılgın Çizim'de ne görürsünüz ve bu neden oyunda?

Çılgın Çizim (Extreme Drawing) oyununda Banyo sekmesindeki Çamaşır suyu damlası kâğıtta sirkeyle, limon suyuyla ya da bir limon dilimiyle buluşabilir. Buluştukları yerde ikisi de tükenir ve fışırtıyla sarı-yeşil bir gaz yükselir. Gaz odada birikir. Oyun ilk seferde şunu söyler: "Çamaşır suyu ile sirke (ya da limon) klor gazı oluşturur: gözlerini ve ciğerlerini yakar! Pencereyi aç ya da dışarı, temiz havaya çık."

Gaz solundukça ekranın kenarlarından sarı-yeşil bir sis yaklaşır, resim bulanıklaşır ve dalgalanır, öksürük sesleri duyulur. İki düğme belirir: odayı hızla temizleyen Pencereyi aç ve Gaz maskesi. Maske takılınca oyun ekler: "Bu, filtreli gerçek bir gaz maskesi. Normal bir yüz maskesi klor gazına karşı işe yaramaz: en iyisi temiz hava." Çok fazla solunursa oyun sizi dışarı gönderir: "Dışarı, temiz havaya çıkman gerekti…", ardından: "Çamaşır suyunu asla sirke, limon ya da başka asitlerle karıştırma: birlikte zehirli klor gazı oluştururlar."

Neden gösteriyoruz? Çünkü "temizlik ürünleri karıştırılmaz" kuralını çocuklar onu anlamadan çok önce duyar. Burada kuralın neyle ilgili olduğunu görürler; oyunun öğrettiği tepki de (odayı havalandır, dışarı, temiz havaya çık) doğru olanıdır. Ekrandaki hiçbir şey gazın gerçekte nasıl yapılacağını anlatmaz; bu sayfa da anlatmaz.

Ekranda güvenle gör

Elle boyanmış illüstrasyon: koruyucu gözlüğü beresinin üstünde duran ressam, çizgili köpüğü taşan bir şişeyi inceliyor; yanında pembe ve yeşil bardaklarda mor lahana suyu ve köpüren karbonat.

Neden tehlikeli?

Evde kullanılan çamaşır suyu, suda çözünmüş sodyum hipokloritdir. Baziktir ve bu, kloru sıvının içinde kilitli tutar. Bir asit (sirke, limon suyu, ayrıca tuz ruhu, bazı tuvalet temizleyicileri ve kireç çözücüler) pH'ı düşürür; çamaşır suyu da klor gazı salar.

Klor, keskin kokulu, sarı-yeşil bir gazdır; çok güçlü bir yüzme havuzu kokusu gibi. Gözlerin, burnun, boğazın ve ciğerlerin nemli yüzeylerine değince orada asitler oluşturur. Bu gözlerde yanma, öksürük ve göğüste sıkışmaya, daha büyük miktarlarda ciğerlerde ciddi hasara yol açar. Havadan ağırdır, bu yüzden odada aşağıda, çocukların ve evcil hayvanların nefes aldığı yükseklikte asılı kalır. Küçük ve kapalı bir banyo en hızlı dolan yerdir.

Türkiye'de haberlere sık yansıyan bir ev kazası da banyo temizliğinde çamaşır suyu ile tuz ruhunun bir arada kullanılmasıdır. Çamaşır suyu başka temizlik ürünleriyle de tehlikelidir: amonyakla (bazı cam temizleyicilerde bulunur) yine zehirli olan kloramin gazı çıkarır. Güvenli alışkanlıklar basittir:

Her seferinde tek bir temizlik ürünü kullanın; aynı yüzeye başka bir ürün sürmeden önce suyla durulayın.
Temizlik ürünlerini kendi şişelerinde, kapalı, yüksekte ya da çocuklardan uzakta kilitli tutun.
Çamaşır suyuyla temizlik yaparken pencereyi açın.
Az önce başka bir ürün dökülmüş bir tuvalete ya da gidere asla çamaşır suyu dökmeyin.

Oyunda kırmızı lahana suyu aynı kimyayı renk tarafından gösterir: çamaşır suyu onu sarıya çevirir, sonra boyayı yok eder.

Kırmızı lahana indikatörü

Çamaşır suyu ve sirke hakkında sorular

Çamaşır suyu ve sirke karıştırılırsa ne olur?

Tepkimeye girerler ve klor gazı çıkarırlar. Gaz gözleri, burnu ve boğazı yakar, öksürtür ve ciğerlere zarar verebilir; hemen temiz havaya çıkın.

Azıcık çamaşır suyu ve sirke de tehlikeli mi?

Az miktar bile solumamanız gereken gaz çıkarır ve küçük bir odada hızla birikir. Odadan çıkın, yapabiliyorsanız dışarıdan havalandırın; birinde belirti varsa 114 UZEM'i arayın.

Çamaşır suyu ile tuz ruhu karıştırılır mı?

Hayır, asla. Tuz ruhu güçlü bir asittir ve çamaşır suyuyla karışınca klor gazı çıkarır. İkisini aynı gün aynı tuvalette ya da yüzeyde kullanmayın.

Önce çamaşır suyuyla, sonra sirkeyle temizlik yapılır mı?

Peş peşe kullanmayın. Yüzeyde kalanlar yine buluşabilir. Birini seçin ya da arada bol suyla durulayıp odayı havalandırın.

Yüz maskesi klor gazından korur mu?

Hayır. Kumaş ve kâğıt maskeler kloru durdurmaz. Yalnızca doğru filtreli gerçek bir gaz maskesi korur, o da profesyoneller içindir. En iyisi temiz hava.